Hiç ikinci el bir kitabın sayfalarını karıştırırken altı çizilmiş bir cümleye rastladınız mı?
Belki o çizgi olmasaydı, gözleriniz aynı satırın üzerinden hiç duraksamadan geçip gidecekti. Fakat sizden önce birinin orada durduğunu görmek, dikkatinizi o cümleye çeker. Yeniden okursunuz. Ardından zihninizde sorular belirir.
Kim çizmişti bu cümlenin altını? Neden özellikle o satırda durmuştu? Okudukları ona neyi hatırlatmış, içinde hangi duyguyu uyandırmıştı?
Ben böyle zamanlarda, kitabı benden önce okuyan insanı düşünürüm. Belki kendi hayatından bir şey bulmuştur o satırda. Belki bir düşüncesine cevap, belki de hiç beklemediği bir soruya rastlamıştır. Bunu bilmem mümkün değil. Yine de o insanın ne hissettiğini hayal etmek hoşuma gider.
İlginç olan, o küçücük çizginin benim okuma biçimimi de değiştirmesidir. Bir başkası için anlam taşıyan cümle, onun bıraktığı işaret sayesinde benim de dikkatimi çeker. Böylece birbirimizi hiç tanımasak da aynı satırın başında, farklı zamanlarda durmuş oluruz.
Bazen kitapların dışında da böyle izlerle karşılaşırız.
Bir arkadaşımın bana hediye ettiği eşyaların arasında eski bir kartpostal vardı. Kartpostalları sevdiğimi bildiği için onu da hediyelerimin arasına koymuştu. Üstelik kartpostal ona da bir yerlerden ulaşmıştı; ilk sahibini tanımıyordu.
Ön yüzünde güzel bir kıyı, kıyının önünde sandallar vardı. Arka yüzünde ise bir adam, hocasının ve ailesinin yeni yılını kutlamak için birkaç satır yazmıştı.
O kartı ilk elime aldığımda yalnızca üzerindeki manzaraya bakmadım. Yıllar önce hiç tanımadığım birinin, yine hiç tanımadığım insanlara yazdığı kelimeleri de okudum.
Bir zamanlar o adam bu kartı seçmiş, arkasına iyi dileklerini yazmıştı. Belki kartı alan kişi sevindi, belki onu bir süre sakladı. Sonrasında neler yaşandığını, kartın hangi ellerden geçtiğini bilmiyorum.
Ama bütün bunları düşünmek bile beni geçmişte yaşanmış küçücük bir ana yaklaştırıyordu.
Asıl ilginç gelen, o kartın artık ilk gönderildiği yerde olmamasıydı. Bir zamanlar iki insan arasında anlam taşıyan birkaç satır, yıllar sonra onların hiç tanımadığı birinin eline geçmişti.
O kartpostal hâlâ bende.
Şimdi kitaplığımda, kitaplarımın önünde duruyor. Rafın diğer tarafında ise kendi tasarladığım kartpostallar var. Birkaç tane fazla bastırmıştım. Bazılarını arkadaşlarıma hediye ettim. Bazen de içimden gelen birine, kendisi üzerine düşünmesini sağlayacak birkaç cümle yazıp veriyorum.

Böyle zamanlarda kelimelerin yalnızca yazıldıkları anda yaşamadığını düşünüyorum.
Bir cümleyi yazarken ne söylemek istediğimizi biliyoruz. Fakat onu okuyan kişinin hayatında nereye dokunacağını, yıllar sonra aynı kelimelerin kimlerin karşısına çıkacağını bilemiyoruz.
Bir başkasının kitabında rastladığım çizili satır da bana bunu hatırlatıyor. O insanın ne düşündüğünü hiçbir zaman öğrenemeyebilirim. Ama bıraktığı işaret, benim de o cümlede durmama vesile oluyor.
Belki benim yazdığım kartpostallar da bir gün başka ellere geçer. Bir kitabın arasında unutulur, bir çekmecede saklanır ya da hiç tanımadığım birinin kitaplığına ulaşır.
Bunu düşününce gözüm bazen rafın iki yanındaki kartpostallara gidiyor. Birinde geçmişten bana ulaşan kelimeler, diğerinde benim başkalarına bıraktığım cümleler var.
Belki yıllar sonra birileri, benim çoktan unuttuğum bir cümlenin başında duracak. Ve ben, hiç bilmeden, onun hikâyesine küçücük bir yerden karışmış olacağım.



